Wat is goed in onze samenleving ?

Kinderen zien, kinderen doen na

Kinderen zien, kinderen doen na. Dit filmpje slaat de nagel op de kop. Wij, ouderen, vergeten soms wat voor een belangrijke rol wij beoefenen als rolvoorbeeld voor kinderen. Niet enkel volwassenen hebben een voorbeeldfunctie, Oudere zussen, vriendjes en vriendinnetjes, ... Mensen zien en doen.
Heb je het ook al eens voorgehad dat je een hele lange tijd met dezelfde mensen samen hebt gezeten, op bijvoorbeeld een kamp. Wanneer je thuis komt, heb je een heleboel 'rare' gewoonten of uitspraken overgenomen.
Als volwassene is het belangrijk dat je dit beseft en hier goed mee omgaat. Het goede voorbeeld tonen is cruciaal voor een geslaagde opvoeding. Je mag nog op alle mogelijke manieren uitleggen dat roken ongezond is en zeer schadelijk voor jezelf, anderen en de natuur. Wanneer je als ouder zelf rookt, is de kans groot dat het kind zich hier (vroeg of laat) aan zal spiegelen.
Als leerkracht speel je dus een grote rol in de opvoeding van het kind. Leerlingen zullen zich (onbewust) spiegelen aan jouw gedrag. Wanneer je aan de leerlingen vraagt om stiptheid en netheid, maar je eigen bureau ligt zo slordig als wat, zullen leerlingen moeite hebben om hun eigen tafel ook netjes te houden.

Een ander voorbeeld hiervan is volgend artikel. Het gaat over een jongen die als 7-jarige tussen de wolven is opgegroeid en zich hieraan heeft gespiegeld. Hoe we ons gedragen en hoe we zijn heeft dus voor een groot deel te maken met onze omgeving.

Echte ‘Mowgli’ die werd grootgebracht door wolven, wil liever terug omdat hij teleurgesteld is in de mensheid

06/04/2018 om 18:13 door mrra | Bron: EL PAIS 

Stockbeeld. FOTO: SHUTTERSTOCK

Zijn levensverhaal leest zoals het verhaal van het Jungle Boek. De Spaanse Marcos Rodriguez Pantoja werd immers als 7-jarige achtergelaten in de bergen, maar wist te overleven dankzij een wolvenroedel, totdat mensen hem wilden “redden” en mee naar de beschaafde wereld namen. Maar daar heeft de man nu meer dan spijt van. De 72-jarige Spanjaard wil terug naar de bergen, omdat de mensheid hem teleurgesteld heeft.

Marcos Rodriguez Pantoja was nog maar zeven jaar oud, toen zijn moeder stierf in het kraambed. Op zijn vader kon hij niet rekenen, want de man was grof en agressief. Voordat Pantoja het goed en wel doorhad, liet zijn papa hem achter, om bij een andere vrouw te gaan leven. De kleine jongen stond er alleen voor, al was er één oude man die zich over hem ontfermde. Maar toen die stierf, bleef het kind achter in de Spaanse bergen van Sierra Morena. Het jongetje was helemaal alleen, zonder onderdak, zonder voedsel, zonder hulp om te overleven. Tenminste, als de wolven er niet waren geweest.

Ook Mowgli uit het ‘Jungle Boek’ van Rudyard Kipling leefde als kind tussen de wilde dieren, nadat hij alleen in de jungle achterbleef. ook hij werd opgevoed door wolven.

In plaats van zich vijandig te gedragen ten opzichte van Pantoja, namen de wilde dieren hem op in hun midden. Ze beschermden hem tegen problemen en brachten rauw vlees mee van op hun jacht in de bergen. Samen woonde ‘de Spaanse Mowgli’ jaren met hen in een grot, enkel communicerend met gromgeluiden. “Het enige waar ik bang voor was, was de sneeuw. Dan durfde ik mijn voeten in te pakken met bladeren, anders liep ik gewoon op blote voeten. Ik had zoveel eelt op mijn zolen dat er geen verschil was tussen een stamp tegen een steen of een voetbal”, vertelt hij aan El Pais.

Mensheid stelt teleur

Het was een heel rudimentair leven, maar Pantoja beseft nu hoe gelukkig hij toen was. “Ik zou willen dat de mensen mij nooit mee hadden genomen naar de - zogezegd - beschaafde wereld. Sindsdien gaat het alleen maar bergaf”, reageert hij nu. Toen hij negentien jaar was, namen enkele bergbeklimmers de jongeman immers mee terug, denkend daar goed aan te doen. De plaatselijke nonnen leerden hem rechtop te lopen en gaven hem les, over eetgewoontes, over tafelmanieren, over zinstructuur. Dat was het begin van een nieuw leven voor Pantoja.

Maar de 72-jarige man is ontnuchterd en van zijn idealisme beroofd: de mensheid heeft hem teleurgesteld. “Mensen liegen en bedriegen me alleen maar. We worden uitgebuit door bazen, eigenlijk hebben we niets eerlijk om voor te leven”, klinkt het. Hij vindt het lawaai bij mensen verschrikkelijk: de auto’s, de roepende menigtes, de bizarre elektronica. “Ik ben nooit nog zo gelukkig geweest als in die grot, bij slangen en herten, bij dieren waarmee ik echt en open kan communiceren. Ik zou er alles voor geven om daar terug naartoe te kunnen gaan.”

Nooit meer thuis

Maar dat kan niet meer, beseft hij. Toen de man terugkeerde naar de bergen begreep hij dat dit zijn thuis niet meer was. De mens had zijn grot immers vervangen door vakantiehuisjes, met stalen omheining en elektrische draad. En de wolven? Die herkenden hem niet meer. “Het enige wat ze deden, was me aankijken van op een afstand. Ik was hun broeder niet meer, ik had hen te lang verlaten. Ik ruik naar mens nu, ik ben een mens nu. En daar moet ik mee leren leven, al zou ik het liever anders zien.”

Bron: nieuwsblad.be


What would you do ?

Ethisch dilemma 1



Wat zou je antwoorden op de volgende ethische vraag. Je ziet dat een trein recht op 5 mensen rijdt. Jij staat aan de hendel. Je hebt de keuze om ofwel niets te doen en 5 onschuldige mensen te laten sterven, ofwel aan de hendel te trekken, waardoor maar 1 iemand sterft.

Velen zullen zeggen dat ze niets zullen doen omdat ze anders een moord op hun geweten hebben. Ze willen niet verantwoordelijk zijn voor de dood van een persoon. Ik denk hier anders over. Ik zou wel aan de hendel trekken. Dan heb ik 5 mensenlevens gered in plaats van 2. 

Ik zal nu even de 4 vormen van verantwoordelijkheid toepassen op dit dilemma. Sowieso zal je je verantwoordelijk voelen. Of je nu trekt aan de hendel of niet. De mensen die niet aan de hendel zouden trekken en gewoon staan toekijken, zijn schuldig aan de tweede vorm van verantwoordelijkheid. Namelijk het vrij en bewust niet doen van wat je eigenlijk wel zou moeten doen. Met andere woorden, gewoon toekijken zonder iets te veranderen. Terwijl het rationeel gezien "voordeliger" is wanneer je aan de hendel zou trekken. Wanneer je wel aan de hendel trekt, komen we bij de eerste vorm van verantwoordelijkheid. Namelijk het vrij en bewust stellen van daden. Je zal effectief de dood van die persoon (als persoon, niet als aantal) op je geweten hebben. 
Het ethische dilemma gaat hier dus om welke verantwoordelijkheid je op je zal nemen. Toekijken en niets doen, maar wel 1 familie gelukkig maken. Ofwel aan de hendel trekken en 5 levens redden ten koste van de dood van iemand op je geweten. 


Ethisch dilemma 2



Dit dilemma kennen jullie vast ook wel. Het luidt als volgt. Je ziet dat een trein op 5 willekeurige mensen gaat rijden. Wat doe je als je weet dat wanneer je de man van de brug gooit, je de 5 mensen kunt redden.
In principe gaat het hier om dezelfde cijfers dan bij het vorige dilemma. Ook gaat het om dezelfde verantwoordelijkheden, kijk je toe en laat je het gebeuren of handel je zelf, rationeel gezien.
Ik zou de man niet gooien omdat ik dan de persoon ben die iemand vermoord heeft. Ik ben diegene geweest die iemand, wiens lot niet was om vastgebonden te zijn op de spoorwegen, gooien om 5 andere mensen te redden. Puur rationeel gezien, zou je bij dit dilemma de man moeten gooien als ik consequent blijf.
Hiermee wil ik aantonen dat elke ethische vraag apart bekeken moet worden. Er bestaan geen wiskundige formules of algoritmen die deze vragen kunnen oplossen.


Op deze 2 dilemma's zijn geen juist of fout antwoord te formuleren. Dit is mijn mening hieromtrent. Ik ben benieuwd hoe jullie hierover denken. Laat gerust een reactie achter. 



Is de verantwoordelijkheid van mensen ruimer dan enkel voor het eigen leven ?

Ik ga hier zeker mee akkoord. Je bent als mens verantwoordelijk als deel van de samenleving. In het vorige hoofdstuk omschreef Anouk Depuydt de 5 omgevingscirkels waarin verbondenheid centrale rol toegeworpen kreeg. Je kan dit model hier op toepassen. De mens is dus verantwoordelijk voor elke cirkel. Dit wil dus zeggen voor zichzelf, de ander, het materiële, de samenleving en de natuur. 
Natuurlijk is dit een utopisch beeld van een ideale samenleving. En daar komen we terug op wat mevrouw Depuydt verteld, de mens moet zich verbonden voelen tot die zaken om zich verantwoordelijk te gedragen. 
Mijn conclusie is dus dat de mens verantwoordelijk is voor alle domeinen die Anouk Depuydt omschrijft in haar model. Echter is dit een idealistisch beeld dat iedereen zich hieraan zal houden. Wel zien we een verband tussen de verbondenheid en verantwoordelijkheid ten opzichte van derden. 


Waarden leerlingen

Welke waarden vind ik het belangrijkst om door te geven aan de leerlingen? Ik heb verschillende waarden die ik wel zou willen doorgeven. Leerlingen spiegelen zich vaak aan de leerkracht, daarom is het belangrijk dat de waarden die ik wil doorgeven aan de leerlingen nauw aansluiten bij mijn persoonlijke waarden. 

Daarom zal ik eerst mijn persoonlijke waardeschaal voorstellen.
 1. gezondheid
 2. familie en vrienden
 3. eerlijkheid
 4. betrouwbaarheid
 5. solidariteit

Als eerste wens ik natuurlijk iedereen een goede gezondheid toe. Daarnaast vind ik het belangrijk dat elk kind een goede thuissituatie heeft. Hiermee zal ik zeker rekening houden in mijn klas. Aan de hand van gesprekken met ouders, verhalen die het kind vertelt en algemene attitudes, kun je hier een beeld van maken als leerkracht. Dit is belangrijk om de beginsituatie van de leerlingen in te schatten. 
Goede vrienden zijn zo belangrijk voor het kind zelf. Niemand voelt zich graag alleen. Iemand waar je op kan rekenen is noodzakelijk. Ik zou graag een juf zijn waar de leerlingen ook op kunnen rekenen. Dit sluit nauw aan bij waarde 3 en 4. Wanneer je eerlijk bent naar de leerlingen toe creëer je een vertrouwensband. Leerlingen moeten zich op hun gemak kunnen voelen. Wanneer ze iets vertellen dat voor hen echt belangrijk is, moet je als leerkracht daar empathisch mee omgaan. 
Ik vind het ook belangrijk dat de leerlingen onderling eerlijk zijn tegen elkaar. Op die manier creëer je een vertrouwd klasklimaat. 
Op de vijfde plaats op mijn waardeschaal staat solidariteit. In de diverse samenleving waar we nu leven is dit een nieuwe belangrijke waarde geworden. We gaan niet meer in uniform naar school, we komen niet meer allemaal uit hetzelfde dorp, we spreken niet meer allemaal dezelfde taal... We zijn allemaal verschillend en dit kan het klasgebeuren heel boeiend maken als iedereen elkaar respecteert. Deze waarde vind ik zeker ook heel belangrijk om over te brengen naar mijn leerlingen. 

Ik vond dit filmpje op het internet. Dit zal ik zeker onthouden om later toe te passen in mijn klas. Het gaat over wat pesten met iemand kan doen. Dit sluit dus aan bij mijn vijfde waarde.

Ik vind dit een zeer mooie manier om pesten aan de kaart te brengen bij kinderen. Zeker omdat het uiterlijke van de appels juist hetzelfde blijft, maar het innerlijke stuk gaat.

De waarde solidariteit is belangrijk in relaties omdat diversiteit de dag van vandaag ondenkbaar is geworden.  Niet enkel op school zullen de leerlingen ermee in contact komen, ook tijdens hun na-schoolse activiteiten. Later bij het zoeken van hun partner en op het werk. Het is dus de dag van vandaag uiterst belangrijk dat je je openstelt voor alle culturen. En jong geleerd is oud gedaan.


Casus

Huiswerk afschaffen?

“Huiswerk legt een enorme druk op de vrije tijd van gezinnen. En niet alle ouders kunnen hun kinderen helpen. Scholen stoppen dus beter helemaal met huiswerk”, zeggen kinderpsychiater Marina Danckaerts en docent Stefan Ramaekers.

Dit zijn hun 4 tips:

1. 1Ontlast ouders van huiswerk

Stefan Ramaekers: “Scholen verwachten dat ouders betrokken zijn en hun kind ondersteunen bij het huiswerk. Vaak vertrekken ze vanuit het klassieke gezin dat daar de tijd voor heeft. Maar net die tijd ontbreekt vaak wanneer ouders beiden voltijds werken, alleenstaand zijn of hun kinderen hobby’s beoefenen.”
“Bovendien leert het ene kind trager dan het andere: waar de ene ouder 10 minuten met zijn kind bezig is, zwoegt de andere een uur met zijn kroost aan dezelfde taak. Kunnen we ouders dan niet beter ontlasten van huiswerk en tijd geven om gewoon als gezin samen te zijn?”


2. 2Huiswerk vergroot de achterstand

Stefan Ramaekers: “Wie het al moeilijk heeft op school dreigt bovendien nog verder achterop te geraken omdat zijn ouders hem, om verschillende redenen, niet kunnen helpen. De sterke leerlingen daarentegen zijn vaak net diegenen die ook thuis extra stimulansen krijgen. Daardoor krijgen zij nog meer voorsprong.”
“De doelstellingen van huiswerk – leren plannen, zelfstandig werken, de leerstof inoefenen – kan je ook op andere manieren bereiken dan met huiswerk. Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van leraren en ouders, daar moeten we als samenleving aan werken.”


---

Kunnen we ouders niet de tijd geven om gewoon als gezin samen te zijn?








Stefan Ramaekers - docent Laboratorium voor Educatie en Samenleving, KU Leuven

3. 3Huiswerk veroorzaakt stress en frustratie

Marina Danckaerts: “Huiswerk zorgt bij veel kinderen ook voor dagelijkse stress in de relatie met hun ouders en werkt psychische problemen in de hand”, zegt “Huiswerk leert hun dat ze ‘moeten’ presteren. Dat zorgt voor spanning tussen ouders – die hun kinderen willen vooruit helpen in het leerproces – en kinderen bij wie het leren, om welke reden ook, stroever verloopt.”
“Eerder dan te helpen, leidt huiswerk zo tot wederzijdse frustratie en verwijten. Het bepaalt in veel gezinnen de negatieve sfeer van de avond en is vaak het topmoment van emotionele en gedragsproblemen bij kinderen.”


4. 4Hou huiswerk op school

Marina Danckaerts: “Instuderen en oefenen zijn belangrijke opdrachten in een leerproces. Maar misschien kan een schooldag daar gewoon systematisch mee eindigen. Dan kunnen kinderen naar huis met eventueel enkel nog een creatief opdrachtje voor de volgende dag. Zo zouden we meteen ook heel andere maatschappelijke waarden communiceren aan onze jeugd.”

Ik heb gekozen voor deze stelling omdat ik mij deze vraag zelf al eens heb gesteld tijdens mijn stage. We hebben in 2 verschillende klassen stage moeten lopen. Ik merkte hier een heel groot verschil in manier van aanpak. In de ene klas lag de focus voornamelijk op het leren in de klas zelf, terwijl in de andere klas de focus voornamelijk lag op het zoveel mogelijk informatie geven tijdens de les zodat de leerlingen dit thuis op zelfstandige basis kunnen verwerken. 
Persoonlijk ben ik meer voorstander van van de eerste aanpak en sluit ik me aan bij de hoofdgedachte van het artikel. 


Ik zal deze casus bespreken aan de hand van het praktisch ethisch model.




Twee voorwaarden:

1. Grondhouding

Echtheid: Om deze stelling te bespreken zal ik mezelf zijn. Het is belangrijk om als leerkracht ervoor te zorgen dat je echt overkomt naar de kinderen en ouders.

Empathie: Ik begrijp beide standpunten. Enerzijds is het belangrijk dat de leerlingen de leerstof kunnen inoefenen. Het is niet eenvoudig om als leerkracht en les te geven en de zwakkere leerlingen te begeleiden en ondertussen voldoende uitdaging te voorzien voor de extra sterke leerlingen. Daarbij is huiswerk een goede oplossing voor dit probleem. Anderzijds, zoals in het artikel vermeld wordt, is niet elke thuissituatie dezelfde en kan huiswerk voor problemen en storingen zorgen. Wanneer huiswerk niet gemaakt wordt, door verschillende omstandigheden (bijvoorbeeld omdat de ouder dit niet belangrijk vindt, omdat de ouder niet helpt en het kind nog niet zelfstandig genoeg is...), kan dit leiden tot een nog grotere achterstand bij de leerlingen.

Aanvaarding: Elke leerling is verschillend, daar kan je niets aan veranderen. Als leerkracht moet je dit aanvaarden. Een thuissituatie is nu eenmaal zoals die is. Je kan proberen tot een compromis te komen, maar de ouders zijn nog steeds baas over hun eigen kind en hun gewoontes, waarden en normen thuis. 

      2. Dialoog voeren met de betrokkenen

Een tweede belangrijke voorwaarde is dialoog voeren met alle betrokkenen. Wanneer ouders hier grote problemen ondervinden moeten ze zich richten naar school, de leerkracht en de zorgjuf. De school moet zich openstellen voor communicatie. In de meeste scholen is er een ouderraad waarbij de ouders zeggenschap hebben. Hierin kunnen de school en ouders in dialoog treden. Natuurlijk gaat het hier om een groot onderwerp dat niet zomaar kan beslist worden op niveau van school. 

Vier aandachtspunten:

1. De situatie analyseren

Dit artikel wordt onderbouwd door kinderpsychiater Marina Danckaerts en docent Stefan Ramaekers. Dit zijn beide specialisten in het vak. Ze hebben ervaring met kinderen. Ze zijn ervan overtuigd dat huiswerk meer kwaad dan goed doet bij leerlingen. Zwakkere leerlingen kunnen hierdoor een nog grotere achterstand creëren terwijl dit juist voor de sterkere leerlingen zorgt dat zij nog beter worden.

      2. Handelingsmogelijkheden onderzoeken

In dit artikel worden redenen gegeven waarom huiswerk volledig zou moeten afgeschaft worden. Ik denk dat dit een zeer extreme maatregel zou zijn. Ik heb hierover enkele ideeën. 

Een eerste voorstel is om de schooldag iets langer te laten duren. Bij wijze van spreken een verplichte studie organiseren waarbij de rappe leerlingen hun huiswerk zelfstandig maken en de zwakkere leerlingen hulp krijgen van de juf of zorgjuf. Op die manier wordt de nieuwe leerstof ingeoefend en heeft iedereen gelijke kansen.

Een tweede voorstel is om huiswerk inderdaad af te schaffen. Het geven van nieuwe leerstof wordt enkel in de voormiddag gedaan. Namiddagen dienen om de leerstof in te oefenen. Op die manier worden de ouders ook niet met het huiswerk belast. 

Een derde voorstel is om het huiswerk te behouden, maar dan wordt er niets van problemen aangepakt. 

Zelf opteer ik voor het eerste voorstel. Dit is een gulden middenweg waarbij beide partijen zich in kunnen vinden (in mijn ogen).

      3. Motieven verhelderen

De motieven die in de tekst gegeven worden om huiswerk volledig af te schaffen zijn de volgende:

• Huiswerk is een last voor de ouders.
• Huiswerk veroorzaakt stress en frustratie.
• Huiswerk vergroot de achterstand.
• Huiswerk moet op school gehouden worden.
• Ouders kennen misschien de taal niet.
• Ouders begrijpen de inhoud zelf niet. 

Ik vind vooral het tweede en derde motief belangrijk. Wanneer je als kind echt je best doet, maar het lukt niet om je huiswerk te maken en je ouders kunnen je niet helpen, versta ik volledig dat dit kan leiden tot stress en frustraties. Wat dan weer kan leiden tot (een nog grotere) achterstand van het kind. 

      4. Effecten inschatten 

Wanneer dit doorgevoerd zal worden, zal een enorme last van de ouders hun schouders vallen. Ze zijn niet meer verantwoordelijk voor het maken van het huiswerk. Men legt de gehele verantwoordelijkheid bij de school. 
Uiteraard heeft het kind hier ook voordelen aan. Na school hoeft het zich geen zorgen meer te maken. Hij/zij kan alles op school achterlaten, geen zware boekentassen meer. Buitenschoolse activiteiten krijgen meer kans op slagen. 
Voor de school zelf is dit natuurlijk een minder positief iets. Zoals ik al zei, wordt alle verantwoordelijkheid nu bij de school gelegd. Leerkrachten zullen hun planningen moeten aanpassen zodat er meer ruimte komt voor het inoefenen van de nieuwe leerstof.

Ethische reflectie

Ik ben voorstander van het idee om huiswerk te verminderen, maar ik ben er wel van overtuigd dat bepaalde zaken thuis onderhouden moeten worden. Ik denk maar aan de tafels of het cijferen. Of al veel eerder, het lezen en schrijven. Je kan niet verwachten dat je als ouder nooit gaat moeten helpen met schoolwerk met je kind. Herhalingsoefeningen op een leuke manier gegeven, zou ik wel meegeven aan de kinderen. Leuke boekjes, tafelspelletjes enzovoort.
Ik zou het zeker niet afschaffen, maar een na-schoolse verplichte studie lijkt me wel een goede tussenweg. Op die manier worden de leerlingen het gewoon om huiswerk te maken, want dit zullen ze later wel moeten doen in het middelbaar. Ook oefenen de leerlingen de geziene leerstof in. 
Ik ben ook voorstander van contractwerk. Dit wil zeggen dat de leerlingen aan het begin van de week een takenlijstje meekrijgen. Het is de bedoeling dat de leerlingen zelf inplannen wanneer ze welke taken zullen uitvoeren. Op die manier werk je ook aan het organisatorisch vermogen van de leerlingen.